Vorige winter was geen representatief stookseizoen. De finoven heeft de bouw helpen droogstoken en heeft de laatste keer gebrand rond 15 maart. Deze winter worden onze vragen beantwoord: hoeveel moeten we stoken, lukt het om genoeg warm water te produceren, gaan onze zonnepanelen nog iets zinnigs doen, …?

We hebben net de finoven voor de eerste keer dit stookseizoen opgestart. Tot nu kwamen we toe met de zonnepanelen – dankzij het nazomertje zelfs gemakkelijk – maar vanmorgen konden we nog net douchen en dan was het warm water op. De vloerverwarming is in gang geschoten en die slorpt ook wat warmte op. Het huis is netjes 22°C, maar geen warm water meer.
Wel gezellig met een vlammetje in huis, terwijl het buiten regent.

Ik merk dat ik nog geen foto van de afgewerkte kachel gepubliceerd heb. Dat wordt dan nu goed gemaakt.

Finoven afgewerkt

Advertenties

Eindelijk leem

12/11/2010

Het is druk geweest in het huis. De warme zomer heeft de finoven wat in de vergetelheid gebracht (niet dat je er kunt naast  kijken ;-) )

De vloerverwarming zit er in en is aangesloten aan de finoven. De buffertank is nog een lusje. De chape ligt, de winter komt. Tijd om te lemen en zo de laatste kiertjes te dichten. De leem zal ook weer wat meer bouwwerfgevoel uit onze woonkamer halen.

Het ware verstandiger geweest de leem te laten leveren, samen met de blokken en dergelijke. Leem blijkt in zakjes een peperduur product te zijn. Enkel het transport maakte het prijsverschil tussen 12 zakken van 30kg leem of een bigbag van 1500 kg. Ik heb dus voor de zakjes gekozen,  wat me het transport en het wegwerken van de overschot leem bespaarde.

De gebruikte leem is Claytec en komt van Ecobouw in Aarschot.

De leem is een schitterend materiaal om mee te werken: het wordt hard door droging, niet door een chemisch proces. Dat betekent dat je met een halve bak overschot kunt stoppen, een bult er met een sponsje de volgende dag of week terug kunt uitwerken enzovoort.

Ik heb naar een laagdikte van 2 tot 4 cm op sommige plaatsen gewerkt. Eerst een laag leem, dan een laag wapeningsnet, terug een laag, opruwen en wachten. Na enkele dagen terug een laag, weer een wapeningsnet, terug een laag en dan verder toevoegen tot de juiste dikte bereikt is. Om het drogen wat vooruit te laten gaan, heb ik de finoven lichtjes opgewarmd tijdens het lemen. Het huis was erg vochtig door de pas gelegde chape. Het opwarmen heeft niet tot scheurtjes geleid. Aan het afwerken ben ik nog bezig – waar de tank zit, droogt de leem tergend langzaam. Daar warmt die niet op en is die ook het dikst. Ik probeer zo glad mogelijk te gaan door lichtjes te sponsen en dan met een spaan aan te strijken.

Op de foto zie je een tussenstadium, waar je de twee lagen wapening die rond de hoek gaan komen, ziet uitsteken.

leemstuc

Tank afgewerkt

20/07/2010

Voor de tank bepleisterd kan worden, moet ze eerst geïsoleerd worden en een basis krijgen voor de pleister. Op aanraden van Peter Steen ben ik voor Heraclit platen gegegaan. Die bleken niet zo gemakkelijk te vinden, zeker niet als je er maar 2 nodig hebt.

Nemen wat er was: het is dus een 5 cm dikke plaat geworden, één cm houtwol aan elke kant, het midden opgevuld met polystyreen. Dat zou tot 95° moeten aankunnen.

De platen zijn tegen elkaar geschroefd en aan een dun houten kader met 9 cm lange inox schroeven. Bovenaan aan de voorkant zit een apart stuk, dat het iets makkelijker moet maken als ik ooit aan de verbindingen van de tank of aan de temperatuursensor moet zijn. Dan is het enkel de bovenste 20 cm pleister aan de voorkant verwijderen en de plaat er uitnemen. Liever niet, maar je weet maar nooit.

Verder zijn alle holle ruimten volledig gevuld met rotswol.

Tank afgewerkt

Elektronica gekocht

09/05/2010

De warmtewisselaar van de finoven moet aan de rest van de verwarming gekoppeld worden. Het idee is het plaatsen van een buffervat van een 1000-tal liter, waarnaar de warmte van de finoven overgepompt wordt. De pomp zal gestart worden met een schakeling die het temperatuursverschil tussen de tank en de finoven meet. De pomp mag echter alleen starten als de finoven warm is. Als de buffertank door zonnepanelen of iets anders opgewarmd wordt, mag die warmte niet naar de finoven gepompt worden.

Om dit waar te maken, vond ik een schakelingetje bij Konrad. Die heeft twee regelingen: één om het temperatuursverschil in te stellen (tussen 0 en 20°) en één om een minimumtemperatuur op één van de temperatuursensors in te stellen. Mijn idee is dat de pomp niet moet draaien als de finoven kouder dan 30 à 35 graden is. Dan is die uit en moet er niet gepompt worden. Een temperatuursverschil van 5 à 10 graden zou moeten haalbaar zijn. Wanneer het temperatuursverschil erg klein ingesteld wordt, dan blijft de pomp heel lang draaien, wanneer het te groot ingesteld wordt, blijft de warmt in de finoven zitten. Het zal een beetje zoeken zijn naar een goed evenwicht.

temperatuurverschilschakelaar

Temperatuurverschilschakelaar: elektronica en behuizing

De temperatuurvershilschakelaar kost ongeveer € 30 thuis geleverd en bestaat uit een apart te kopen elektronica-deel en een behuizing. De behuizing past op een DIN-rail. De elektronica is gemonteerd – geen solderen nodig. Ik heb wel een draadje gesoldeerd aan de temeratuursensoren, die er uitzien qua grote als een kopspelt, maar dan met twee draadjes aan. De maximum lengte van de kabels is 15 meter.

Er is voor de temperatuursensor bovenaan in de warmtewisselaar van de finoven een dompelopening voorzien. Hopelijk gaat het ding nooit stuk, want de sensor komt mee achter de afwerking te zitten. Dit hoeft niet zo te zijn als het plafond waaronder de finoven komt te staan, hoog genoeg is, maar mijn 2,50 m is zo nipt, dat ik de finoven tot tegen het plafond ga dichtmaken.

Vele barstjes

01/02/2010

De finoven droogt langzaam. We hebben het water in de tank al een paar keer tot rond de 90° gestookt, maar nog altijd blijven de veegluikjes nat en staat er een plas in de finoven. De leemsteen/leemmortel krimpt enorm: op sommige plaatsen ontstaan openingen van 2 à 3 mm tussen de stenen en de mortel. Natuurlijk dat daar valse lucht doortrekt, wat de trek van de schouw zodanig doet verminderen dat het vuur minder goed aangaat en minder fel brandt. Ik denk dat een goede raad voor toekomstige leemstenenbouwers is om de stenen zo lang op voorhand als mogelijk te laten leveren, stapelen met een centimetertje tussen en dat op een droge, goed geventileerde plaats. Als ik het kon overdoen, had ik de stenen onmiddellijk bij bestelling van de finoven in de zomer laten leveren.

Ik heb de ergste barsten uitgekrabt en terug gevuld met leem. Natuurlijk moet het geheel nog van een leemplijster voorzien worden, maar ik ben toch blij dat ik hem drooggestookt zal hebben voor het lemen.

barstjes

Ik houd een vlam naast de barst om de trek door de barst aan te tonen. In het echt was het beter te zien dat de vlam in de barst gezogen wordt.

De overschot van de stenen ligt klaar om terug te verschepen naar een nieuwe, nog te vinden eigenaar. Na een maand onderdak en met openingen gestapeld te liggen, bleken ze nog altijd heel nat te zijn. Voor wie interesse heeft: er zijn nog 92 stenen van 14 x 9 x 30 cm, 12 stenen van 14 x 6 x 30 cm (voor rond de vuurkorf) en één zak van 25 kg leemmortel.

Eerste vuur

10/01/2010

Een mens heeft wat geluk nodig in het leven. Bert, één van de lezers van mijn blog, is vandaag komen helpen en het was nodig. Alles was klaar voor de plaatsing van de tank met warmtewisselaar en dat was dan ook het eerste werk. We hebben de tank eerst op een stelling gezet voor de finoven, dan mee op de stelling gaan staan en hem zo op de gemetselde constructie geschoven. Dan heel overijverig de vulpijp steving aangeschroefd. Na het plaatsen van de tank moest nog het laatste deel van de hals geplaatst worden. De hals bestaat uit drie betonnen elementen: twee u-vormige aan de voorkant op elkaar, de u wordt afgesloten aan de achterkant met één platte vuurbetonnen plaat. zo krijg je een platte brede hals vooraan in de finoven die naar achteren open is. De bovenkant van de hals wordt afgesloten door de tank. De hals bleek echter een twee-tal centimeter hoger uit te komen dan de bypass. Zit de bypass te laag? De hals kan in elk geval niet te hoog zitten omdat die volledig op de brander rust.

De vulpijp hebben we in elk geval terug moeten afbreken, het gat hoger kappen om zo de tank te kunnen aansluiten. Voorkant en zijkant van de tank zijn ondersteund met hogere leemblokken en de achterkant, boven de bypass is opgevuld met een dik pak leem. Het was bijna een emotioneel moment wanneer de laatste blok geplaatst was en de warmtewisselaar hopelijk voor heel lang in de oven verdween.

De stukjes neerwaarts kanaal naast de schoorsteen, helemaal aan de achterkant van de finoven werden afgedekt met betonnen platen. Onder één van die platen zit de thermometer  (ruim een halve meter lang) die de schoorsteentemperatuur zal meten.

Kanalen dicht

De betonnen deksels op de neerwaartse kanalen. In het midden komt de schoorsteenaansluiting. De thermometer is al geplaatst (metalen staaf in het midden)

Door de constructie op de verdieping er boven, zit de schoorsteenaansluiting in het plafond eigenlijk veel te ver naar achter. Ze komt eigenlijk een tweetal centimeter boven de binnenmuur te zitten. We hebben dan ook nog wat extra plaats moeten kappen om de buis te laten lopen.  Het plaatsen van die schuine schoorsteen was een behoorlijk moeilijke klus. We hebben eigenlijk van boven naar onder gewerkt. De pijp, klep en sluitsteen in elkaar geschoven, naar boven over de schoorsteen geplaatst en dan de sluitsteen met spieën naar boven gedrukt, zodat het geheel in elkaar bleef zitten. Voor de zo ontstane opening hebben we precies passende leemblokken gemaakt, die we aan de buitenkant dichtgesmeerd hebben. Die leemblokken gaven onmiddellijk de nodige stevingheid, zodat het geheel niet zou zakken. Naast de sluitsteen moesten ook nog smalle blokken gezet worden, want de sluitsteen is open aan de voor-en achterkant. Ik weet niet of dat de bedoeling is – het lijkt me makkelijker als je met een warmtewisselaar werkt dat die sluitsteen meer koepelvormig is in plaats van een omgekeerde U.

Alles dicht

De tank is geplaatst, metselwerk dicht. Klaar voor de schoorsten en de stookdeur.

De stookdeur plaatsen ging eigenlijk erg makkelijk. Er zitten vier draadstangetjes ingegoten in het vuurbeton van de stookkamer. De deur schuift daarover en wordt dan vastgeschroefd. Tussen de finoven en de flens van de deur komt een laagje rockwool, zodat de bezetting niet tegen de uitzettende flens kan. Het is een beetje de rode draad in de hele bouw van de finoven: zorg er voor dat de dingen ten opzichte van elkaar kunnen bewegen door ze te scheiden met vuurvilt en rockwool. Metalen of betonnen delen die een heel hoge temperatuur halen, moeten kunnen uitzetten zonder de bepleistering er af te duwen of stenen te barsten.

We konden nu eigenlijk niet meer wachten om er toch eens een vlammetje in te stoken. Het trekt aan. En dan met twee fervente stokers…  Maar de tank moest eerst met water gevuld worden. Kranen open en … niets. Het water liep er niet in. Bert kwam op het geweldige idee om de stofzuiger aan de stoompijp aan te sluiten en zo begon het water in de tank te lopen.

Eerste vuur

Eigenlijk is dit het tweede vuur. Bij het eerste vuur waren de batterijen van mijn camera andermaal leeg.

Het eerste vuur is toch altijd wat speciaal. Langzaamaan steeg de temperatuur in de schoorsteen. De stenen zelf bleven koud. Ook het water in de tank bleef koud door ons bescheiden vuurtje. Langzaam instoken is de boodschap. Ondanks erg droog hout stond na de stookbeurt de hele bodem van de finoven onder water.

Veel condensatie

Het water loopt uit de veegluikjes en trekt op in de baksteen. Blij dat het geen leemblokken zijn...

Het regende er in. Druppels water vielen van de koude warmtewisselaar. Vanaf nu ga ik elke keer een paar uurtjes stoken wanneer ik op de werf ben, zodat die langzaam uitdroogt.

Stoom en druppels

Foto genomen door hetzelfde veegluik (rechts, onderaan neerwaarts kanaal). We kijken onder de metalen plaat waarop de brander staat en de aslade ligt. In de verte is de bank. Niet zo duidelijk door de asse, maar de hele bodem is nat. Je ziet de stoom opstijgen en de druppels hangen aan de koude metalen plaat.

Nog te doen:

  • aansluiten van de stoompijp aan de riolering
  • aansluiten van de tank aan de buffertank (die is er nog niet)
  • aansluiten van een sensor aan wat elektronica om de pomp te sturen
  • afwerken van de tank
  • pleisteren

Vandaag heb ik het vulsysteem van de tank geplaatst. Een inox vlottertankje is wordt verbonden met de onderkant van de tank. Leidingwater vult de tank tot ze vol is. Indien het waterniveau van de tank om één of ander reden (verdamping, overkoken, lekken, … ) te laag is, opent de vlotterkraan en wordt de tank terug bijgevuld.
Het vlotterbakje komt te hangen in een kastje boven het mechanisme van een hang-WC. Daar is wateraanvoer, afvoer en het is in ons geval dicht bij de finoven. We hebben ook een kraantje voorzien om eventueel de tank te kunnen laten leeglopen. De goede waarnemer ziet op de foto de lijn die de onderkant van de tank aangeeft tussen het kraantje en het vlotterbakje.
Het bakje zelf is maar 12 cm diep en moet zo hoog gehangen worden (niveau moet bovenkant tank zijn) dat het zeker uit de weg hangt.
Met een laser-waterpas hebben we de hoogte exact bepaald – het zou moeten goed zijn.
Morgen plaatsen we de tank!Vlotterbakje

Naar de buizenshop

06/01/2010

Vandaag ben ik de loodgieterij gaan kopen. De stoompijp en de overloop van het vulsysteem van de tank moeten aan de afvoer afgesloten worden. Ik heb gekozen voor 40mm dikwandige (3mm) PVC-buis. De rest (vulpijp, warm- en koudverbinding met de 1000-liter buffer) komt in alupex 20 mm (geschikt tot 110° gedurende korte tijd, 95° permanent). Ik heb een aftapkraantje voorzien om de tank te kunnen laten leeglopen. Hopelijk heb ik dat nooit nodig.
Een grote panne op het werk heeft me verhinderd er al aan te beginnen – het zal voor zaterdag zijn.

Berekoud

03/01/2010

Het is erg koud geworden en ik ben bang dat de natte leem los zou vriezen. Daarom laat ik een petroleumkacheltje de vorst buiten houden. Net boven nul is genoeg. De plaatjes buiten zijn echter onvergetelijk mooi.Sneeuw in de straat

Klaar voor de tank

30/12/2009

Vandaag wordt de bovenkant van de verbrandingskamer afgesloten met een betonlaag. Die komt te liggen op een laag rockwool en wordt versterkt met een vreemdsoortig net van staaldraad, waarrond klei gebakken is.

bovenkant verbrandingskamer met wapening

Bovenkant verbrandingskamer met wapening. Let ook op de strips die de binnenmuren met de buitenmuren verankeren.


En toen gaf de batterij van mijn fototoestel het op. De volgende foto’s zijn later genomen.
Na het betonneren van de bovenkant van de verbrandingskamer, heb ik besloten om eerst de achterkant volledig op te metselen. Het bouwwerk wordt te hoog om aan te werken zonder ladder en de traag drogende leem bij deze koude en vochtige weersomstandigheden zorgt ervoor dat ik niet kan steunen op het al gedane metselwerk terwijl ik nieuwe stenen plaats.
De bypass wordt gebouwd. Deze bestaat uit een zware metalen klep, waarvan de metalen geleiders volledig ingebed zitten in vuurbeton. Ik heb de indruk dat dit erg warm moet kunnen worden. Het geheel wordt zonder vuurvilt ingemetselt tussen de zone boven de verbrandingskamer (waar de warmtewisselaar gaat komen) en de schoorsteen. Tijdens het aanmaken van de kachel zal deze klep openstaan en er voor zorgen dat er voldoende trek is om het jonge vuur aan te jagen. Eens alles goed brandt, kan deze gesloten worden zodat de warme lucht door gans de oven en de bank stroomt voor die afgekoeld verdwijnt door de schoorsteen.
Klaar voor de tank

De bovenkant van de bypass is de hoogte waar de rand van de tank op gaat passen. Rechts heb ik het verder gemetsteld tot op de juiste hoogte, vooraan is het nog open om de tank te kunnen plaatsen, linksachter is het ook nog open om de vulbuis van de tank te kunnen aansluiten. De aandachtige kijker kan zien dat ik het gat voor de aansluiting al heb geboord. De leidingen zullen aan de andere kant van de muur lopen.


Ik laat de leem nu wat harden, zodat die het gewicht van de tank kan dragen. Ik kan de hele loodgieterij nog plaatsen, maar voorlopig is mijn tijd jammer genoeg op. Ruim een week geen kans meer om verder te werken:-(.